Chúng ta có phải chết không?
Liệu có những sinh thể nào trong vũ trụ có thể sống mãi mãi...
trôi nổi theo một hành trình vô định trên dòng sông thời gian?
Tổ tiên chúng ta đánh dấu các đoạn thời gian lớn
bằng Mặt trăng và các vì sao.
Nhưng phải tới những người đã từng sống ở đây,
khoảng 5000 năm trước,
người ta mới bắt đầu chặt nhỏ thời gian
thành những phần nhỏ hơn như giờ và phút.
Họ gọi nơi này là Uruk.
Ngày nay ta gọi nó là Irắc.
Nó là một phần của Lưỡng Hà,
miền đất nằm giữa hai con sông Tigris và Euphrates.
Khái niệm thành phố đã được phát minh ra ở đây.
Đây là nơi đã có một trong những chiến thắng lớn nhất của nhân loại
trong trận chiến không mệt mỏi với thời gian.
Chính tại nơi đây chúng ta đã học được cách viết.
Cái chết đã không còn có thể làm chúng ta câm lặng được nữa.
Chữ viết đã cho chúng ta vươn được tới hàng triệu năm sau
và cất lên tiếng nói trong đầu những người còn sống.
Chưa ai từng vượt được xa hơn trên dòng sông thời gian
hơn vị công chúa Akkad này.
con gái của vị hoàng đế đầu tiên trong lịch sử,
và Nữ Pháp Sư của Mặt Trăng--Enheduanna.
Bởi không chỉ viết thơ--
mà Enheduanna còn làm một điều mà chưa ai trước bà từng làm--
bà ký tên những tác phẩm của mình.
Bà là người đầu tiên chúng ta có thể nói chắc
chúng ta biết bà là ai,
và bà đã mơ ước những gì.
Bà mơ được bước qua Cánh Cổng của Điều Kỳ Diệu.
Đây là một ý nghĩ Enheduanna đã gửi
qua hơn 4000 năm tới bạn.
Đây là từ một tác phẩm của bà có tên
Người phụ nữ với trái tim lớn nhất.
Innana, hành tinh Sao Kim
nữ thần tình yêu, sẽ có một sứ mệnh lớn
trên khắp toàn vũ trụ.
... trên khắp toàn vũ trụ.
Và Uruk cũng là nơi khúc anh hùng ca
"Hành trình của người anh hùng" lần đầu tiên được viết.
Trước khi có Batman, Luke Skywalker,
Odysseus--trước tất cả bọn họ--
dã có một người đàn ông tên Gilgamesh
người đã thực hiện một cuộc hành trình để chinh phục thời gian.
Gilgamesh đã đi để tìm kiếm sự bất tử.
Ông tìm ở khắp nơi,
đạt được sự thông thái tuyệt đỉnh,
khám phá ra những gì được che giấu.
Ông đem về một câu chuyện từ thời trước cuộc Đại Hồng Thủy.
Ông đã xây dựng Trường Thành Uruk,
thứ không vị vua tương lai nào có thể sánh kịp.
Đọc câu chuyện về người đàn ông Gilgamesh đó,
một người anh hùng sinh ra từ Uruk,
và đã trải qua mọi sự khổ sở.
Người đã băng qua những đại dương
những mặt biển rộng lớn, rộng như ánh mặt trời.
Người đã khám phá mọi ngóc ngách của thế giới.
để tìm kiếm sự sống bất tử.
Trong những hành trình của mình
Gilgamesh gặp một người thông thái tên Utnapishtim,
người kể cho ông câu chuyện về một trận lũ vĩ đại đã hủy diệt thế giới
và cách các vị thần đã hướng dẫn Utnapishtim
xây một chiếc thuyền để cứu gia đình ông và các loài động vật.
Bằng chứng còn lại xưa nhất của huyền thoại về trận lũ
đã được viết tại Lưỡng Hà,
cả ngàn năm trước khi nó được kể lại
thành câu chuyện của Noah trong Kinh Cựu Ước.
Bởi vậy, bạn có thể nói Gilgamesh
đã đạt được nguyện vọng bất tử của ông.
Chúng ta vẫn đọc câu chuyện Sử thi về Gilgamesh,
và với mỗi người đọc, ông lại sống trở lại.
Và mọi người anh hùng và siêu anh hùng xuất hiện kể từ đó
đều đi theo bước chân của người anh hùng đầu tiên--
một dạng khác của sự bất tử,
một câu chuyện được truyền từ nền văn minh này sang nền văn minh khác
qua hàng nghìn năm.
Nhưng bản thân sự sống cũng gửi những câu chuyện của riêng nó
qua đến hàng tỷ năm.
Nó là một thông điệp mà mỗi chúng ta đều mang trong mình,
được khắc ghi vào từng tế bào trong cơ thể chúng ta
bằng một ngôn ngữ mà mọi dạng sống trên Trái Đất đều có thể đọc được.
Mã di truyền của chúng ta được viết bằng một bảng chữ cái
chỉ gồm có bốn ký tự.
Mỗi ký tự là một phân tử cấu tạo bởi các nguyên tử
và mỗi từ thì gồm có ba ký tự.
Mọi sự vật sống đều là một tuyệt tác,
viết bởi tự nhiên và biên tập bởi tiến hóa,
những lời hướng dẫn để vận hành và tái sản sinh
bộ máy tinh vi của sự sống.
Thông điệp quan trọng của sự sống
đã được sao chép và tái sao chép trong suốt hơn 3 tỷ năm.
Nhưng thông điệp đó đến từ đâu?
Không ai biết.
Có lẽ nó bắt đầu từ một đầm nước nông, được mặt trời chiếu sáng như thế này.
Vì một lý do nào đó, các phân tử giàu cacbon
bắt đầu dùng năng lượng để tạo ra các bản sao sơ sài của chính mình.
Một số biến thể giỏi hơn trong việc sao chép
và để lại được nhiều hậu duệ hơn.
Các phân tử cạnh tranh với nhau trở nên phức tạp dần.
Tiến hóa và cả sự sống đang bắt đầu được hình thành.
Hoặc sự sống có thể đã bắt đầu
trong cái nóng kinh hồn của một miệng núi lửa
ở sâu dưới đáy đại dương.
Hay liệu có thể sự sống đến Trái Đất
như một người khách đi nhờ?
Để tôi kể cho bạn một câu chuyện
về một hành khách từ một thế giới khác.
Sự yên bình của ngôi làng Nakhla, Ai Cập,
gần Alexandria,
đã đột ngột bị phá vỡ vào một buổi sáng tháng Sáu năm 1911.
Được viết trong khối thiên thạch này
là một thông điệp từ một hành tinh khác.
Nhưng rồi 70 năm sẽ trôi qua
trước khi có người có thể đọc được nó.
Vào năm 1976,
NASA cho hạ cánh hai tàu vũ trụ Viking xuống Sao Hỏa.
Carl Sagan đã đưa chúng ta tới đó
trên chuyến hành trình qua vũ trụ nguyên bản.
Chúng ta nhận ra rằng khí quyển Sao Hỏa
chỉ đặc bằng không đến một phần trăm của chúng ta
và gồm phần lớn là khí cacbon dioxit.
Có một lượng nhỏ hơn khí nitơ,
argon, hơi nước và không khí.
Một vài năm sau đó,
khi các nhà khoa học nghĩ tới việc phân tích các chất khí
được giữ trong khối thiên thạch ở Nakhla
và các thiên thạch khác cùng một phân loại,
họ thấy một điểm tương đồng đáng kinh ngạc--
phần lớn các thiên thạch
đều là mảnh vỡ của các tiểu hành tinh.
Nhưng loại đã rơi xuống Nakhla, trên Trái Đất,
chỉ có thể đã đến từ một nơi duy nhất--
Sao Hỏa.
Chào mừng tới Sao Hỏa.
Hơn một tỷ năm trước, một ngọn núi lửa đã phun trào ở đây
và dung nham của nó đã nguội đi trở thành những khối đá cứng.
Hàng trăm triệu năm sau đó,
khu vực này ngập chìm trong nước.
Và rất lâu sau cơn lũ đó,
một tiểu hành tinh to bằng kích cỡ của núi Gibraltar
va chạm với bề mặt Sao Hỏa
tạo ra một miệng hố khổng lồ.
Phần lớn đất đá vụn bị đẩy ngược lại vào vũ trụ
nơi nó quay quỹ đạo quanh Mặt trời, cho đến khi một cú huých trọng lực
từ hành tinh quê nhà của nó, Sao Hỏa, đưa một trong các khối đá
vào một hành trình va chạm với Trái Đất.
Sự va chạm với nó đã làm rúng động cả ngôi làng nhỏ ở Nakhla.
Các khối thiên thạch cùng loại với khối đã đâm xuống Nakhla
là các phương tiện của một hệ thống vận chuyển liên hành tinh tự nhiên
luôn gửi đất đá qua lại giữa các hành tinh.
Một thiên thạch như thế có thể mang theo an toàn những gói hàng siêu nhỏ
những hạt giống của sự sống--
một con thuyền liên hành tinh.
Hầu hết các tảng đá đều thủng lỗ chỗ, đầy các khe và hốc
nơi sự sống có thể được cất giấu cẩn thận.
Chúng ta biết rằng một số vi sinh vật có thể sống sót
trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian.
Ví dụ như những anh chàng này.
Những vi sinh vật này đã dành một nửa năm bám
bên ngoài trạm vũ trụ quốc tế ISS,
bị tiếp xúc trực tiếp với những chênh lệch nhiệt độ kinh khủng, chân không
và bức xạ vũ trụ.
Và một vài trong số chúng vẫn còn sống khỏe
khi được đưa trở lại Trái Đất.
Đáng kinh ngạc hơn nữa là những sinh vật này,
được đánh thức từ một giấc ngủ như chết suốt tám triệu năm.
Chúng bị đóng băng ở Nam Cực
hàng triệu năm trước khi giống loài chúng ta từng tồn tại.
Và hiện giờ chúng vẫn đang sống.
Nếu sự sống có thể sống sót qua sự khắc nghiệt của không gian
và tồn tại được qua hàng triệu nâm,
vậy thì chúng có thể sử dụng hệ thống vận chuyển liên hành tinh
từ thế giới này tới thế giới khác.
Có khả năng cao là các tổ tiên vi sinh của chúng ta
đã dành một lượng thời gian ngoài vũ trụ.
Tại sao chúng ta lại nghĩ thế?
Trái Đất này đã 4,5 tỷ năm tuối.
Và trong suốt nửa đầu cuộc đời của nó,
các thiên thạch lớn đều đổ bom xuống hành tinh
mỗi vài triệu năm.
Những cú va chạm tàn bạo nhất đã làm bay hơi toàn bộ nước biển
và thậm chí làm tan chảy lớp đá trên bề mặt.
Mỗi vụ va chạm như thế
có thể hoàn toàn tận diệt mọi sự sống trên Trái Đất
trong suốt hàng ngàn năm.
Nhưng chúng ta biết nhờ vào các hóa thạch trong đất đá
rằng vi khuẩn đã tiến hóa trên Trái Đất
ngay cả trong chính giai đoạn hình thành này.
Vậy làm thế nào sự sống đã có thể sống sót qua những đòn tấn công kinh khủng đó?
Bất cứ khi nào những khối tiểu hành tinh lớn đó
lao vào Trái Đất, vụ nổ sẽ tạo ra một miệng hố lớn
đẩy hàng triệu khối đất đá vào không gian.
Rất nhiều trong số đất đá đó mang theo cả các vi khuẩn sống trong chúng.
Một số trong đám này có thể đã sống sót được môi trường ngoài không gian
trong khi tất cả những gì trên Trái Đất đều đã bị nướng chín.
Một vài nghìn năm sau cuộc va chạm
Trái Đất sẽ nguội trở lại, đủ để
nước lại ngưng tụ lại thành đại dương.
Hành tinh một lần nữa lại trở nên an toàn cho sự sống.
Trong khi đó, phần lớn các tảng đá bị đẩy bay vào vũ trụ
sẽ bay quỹ đạo quanh Mặt trời.
Một vài trong số chúng sẽ gặp gỡ Trái Đất một lần nữa
lại quay trở lại bầu khí quyển với tư cách những thiên thạch
và giao những gói hàng quý giá của sự sống
để gieo hạt giống trở lại trên cả hành tinh
như là con thuyền của Noah.
Điều này có nghĩa là sự sống
không cần phải bắt đầu lại từ đầu sau mỗi thảm họa.
Nó có thể bắt đàu lại từ chỗ nó đang bỏ dở.
Khi Hệ mặt trời còn đang non trẻ,
Sao Kim có lẽ cũng khá giống với Trái Đất
với những đại dương và có thể là cả sự sống.
Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa đều trao đổi với nhau những khối đá
thông qua những cuộc va chạm với các tiểu hành tinh.
Liệu sự sống trên Trái Đất có mang theo những dấu vết gì
của những chuyển hải trình liên hành tinh từ nghìn xưa đó?
Tại sao mà một số vi sinh vật có thể sống sót được
lượng bức xạ khắc nghiệt và môi trường chân không của vũ trụ?
Những môi trường này đâu có tồn tại tự nhiên trên Trái Đất.
Có lẽ chúng đang nói với chúng ta rằng
tổ tiên chúng đã từng tồn tại qua những điều kiện tương tự ngoài vũ trụ
trong suốt vài tỷ năm.
Vậy chúng ta đã biết rằng vi sinh vật có thể được giấu trong những tảng đá
và sống sót được qua cuộc hải trình từ hành tinh tới hành tinh.
Nhưng thế còn chuyến đi từ ngôi sao tới ngôi sao thì sao--
một chuyến phiêu lưu giữa các vì sao?
Loài hoa bồ công anh.
Khoảng 30 triệu năm trước
chúng đã tiến hóa được một cách để gửi những thông điệp sự sống của riêng chúng
qua không gian và thời gian.
Mỗi hạt giống này là một người lính nhảy dù
trôi nổi trong các làn gió,
mạo hiểm mọi thứ để tìm thấy một nơi an toàn để mọc.
Các luồng gió hướng lên có thể đưa chúng lên rất cao.
Một hạt giống bồ công anh có thể bay xa hàng chục,
thậm chí hàng trăm km,
vượt qua cả những dãy núi hùng vĩ.
Tiến hóa đã tạo hình nó thành một thiết bị bay lượn hoàn hảo.
Hạt giống này là một dạng chiếc thuyền Noah khác,
sẽ giúp đảm bảo sự tồn tại cho giống loài của nó
bằng cách cưỡi trên những làn sóng của khí quyển để đến những bến bờ an toàn.
Mỗi hạt giống kể một câu chuyện trong ADN của nó,
câu chuyện về những đặc điểm và số phận của thế hệ hoa bồ công anh tiếp theo--
sự sống phát triển bằng cách kể lại những câu chuyện này.
Liệu sự sống có thể sống sót qua cuộc hành trình
giữa các vì sao?
Các vì sao cách nhau xa hơn hàng triệu lần
các hành tinh.
Vũ trụ rộng đến nỗi cần phải mất hàng tỷ năm
để một tảng đá bắn ra từ Trái Đất
có thể va chạm với một hành tinh quay quanh một ngôi sao khác.
Bất kể vi sinh vật "đi ké" nào cũng không thể sống sót được
bức xạ vũ trụ trong thời gian lâu đến thế.
Nhưng có một giả thiết hợp lý
cho việc làm thế nào sự sống có thể phát tán qua các hệ mặt trời.
Các ngôi sao của Dài Ngân Hà được hút lại bởi trọng lực
trong quỹ đạo khổng lồ của chúng quanh trung tâm thiên hà.
Vì dụ, Mặt trời của chúng ta
cần khoảng 225 triệu năm để hoàn thành hết một vòng quỹ đạo.
Trong mỗi vòng chuyển động quanh thiên hà,
hệ mặt trời của chúng ta sẽ bay ngang qua ba hoặc bốn
đám mây vũ trụ khổng lồ,
mỗi cái trong số chúng rộng đến hàng nhiều năm ánh sáng.
Các thiên hà là những cỗ máy sản sinh ra các thế giới.
Thiên hà Ngân Hà của chúng ta có khoảng 100 đám mây như vậy,
một nơi mà những đám khí và bụi có thể tích tụ lại
để tạo nên những ngôi sao và các hành tinh mới.
Trong chuyến hành trình của nó qua Dải Ngân Hà,
Mặt trời của chúng ta được đồng hành không chỉ bởi các hành tinh chư hầu của nó
mà còn bởi một tỷ tỷ các sao chổi xa xôi.
Khi hệ mặt trời của chúng ta băng ngang qua một đám mây vũ trụ,
trọng lực của đám mây khổng lồ
sẽ làm xáo trộn trật tự của các ngôi sao chổi ở xa nhất.
Một số sao chổi sẽ bị ném văng ra ngoài
vào khoảng không giữa các ngôi sao.
Một số khác sẽ lao trở lại vào bên trong
rơi thẳng vào Mặt trời.
Và một vài trong số chúng có thể sẽ va chạm với các hành tinh
Vụ va chạm tốc độ cao giữa một sao chổi và một hành tinh đá
sẽ đẩy các khối đá ra khoảng không vũ trụ.
Nếu hành tinh đó tình cờ có sự sống,
rất nhiều trong số những khối đá này sẽ mang theo những hành khách--
các vi sinh vật sống.
Sau hàng nghìn năm,
mảnh vỡ của các tảng đá bị đẩy đi khỏi Trái Đất
có thể trở thành thiên thạch rơi vào khí quyển của các thế giới mới sinh
trong đám mây vũ trụ.
Nếu những vi sinh vật đi lậu này
tình cờ được tiếp xúc với nước ở dạng lỏng,
chúng có thể hồi phục và bắt đầu sinh sản.
Đây có thể là cách sự sống phát triển nhanh chóng
trên những nơi khô cằn.
Khi Mặt trời của chúng ta đi ra khỏi đám mây vũ trụ,
nó đã phân phát hạt giống của sự sống
cho những thế giới mới sinh của các vì sao khác.
Những thế giới mới đó, giờ được chạm bởi sự sống,
sau đó sẽ rời khỏi đám mây nơi chúng được sinh ra
và mỗi cái đi một nơi.
Dần dần, các ngôi sao của chúng sẽ mang chúng
qua những đám mây vũ trụ khác
nơi chúng lại có thể chia sẻ hạt giống cho nhiều thế giới khác hơn nữa.
Hãy tưởng tượng quá trình này lặp lại qua nhiều thế giới
mỗi thế giới lại mang sự sống tới cho một thế giới khác.
Sự sống khi đó sẽ phát triển, như một phản ứng dây chuyền chậm chạp
qua cả toàn bộ thiên hà.
Đây có thể là cách sự sống đã đến Trái Đất.
Chúng ta không biết chắc chắn.
Liệu có sinh thể nào ngoài kia giống chúng ta không?
Liệu họ có tự hỏi những câu hỏi tương tự không?
Họ có chia sẻ những nỗi sợ của chúng ta không?
Họ có những người anh hùng và các cuộc phiêu lưu không?
Nếu họ có tồn tại, thì họ đang ở đâu?
Làm thế nào họ có thể cho chúng ta biết họ tồn tại?
Chúng ta thì đã làm thế nào để thông báo sự tồn tại của mình với thiên hà?
Đó là năm 1946, một năm sau khi Thế Chiến II chấm dứt.
Ngay cả trí tưởng tượng tuyệt vời của HG Wells và Buck Rogers
cũng không thể vẽ ra một trải nghiệm tuyệt vời hơn
những gì các kỹ sư Hải quân tại Belmar, New Jersey đã làm.
Nó mở ra vô hạn những khả năng
cho một thí nghiệm cấp độ giữa các vì sao.
Các kỹ sư người Mỹ
đã cho một luồng sóng radio va đập vào Mặt trăng
và đã có thể thu được vọng âm của nó.
Họ gọi thí nghiệm này là Dự án Diana.
Đó là thông điệp vũ trụ đầu tiên
từng được gửi bởi giống loài chúng ta,
một hồi chuông ngân nga, huyền hoặc.
Nếu một người cho phép mình được tự do tưởng tượng
rất nhiều những khả năng của tương lai sẽ xuất hiện.
Những con tàu vũ trụ, có thể chở hành khách ở tốc độ hàng nghìn km/giờ
có thể được điều khiển
và liên lạc có thể được thiết lập
với các hành khách,
bởi giờ chúng ta đã biết khí quyển của Trái Đất
là có thể xâm nhập được.
Di chuyển với tốc độ ánh sáng,
chỉ cần mất hơn một giây
là luồng sóng radio có thể chạm tới bề mặt Mặt trăng.
Nhưng luồng sóng mở rộng ra thì lớn hơn Mặt trăng rất nhiều.
Phần lớn các sóng sẽ chỉ đi ngang qua nó
nhưng phần trung tâm thì sẽ được bật trở lại.
Sau một chuyến đi hai chiều tốn khoảng 2,5 giây
nó đập trở lại hành tinh của chúng ta.
Dự án Diana đã phát đi
một loạt sóng radio cường độ lớn--
mỗi bốn giây một lần--
để "ping" Mặt trăng.
Những phần không chạm phải Mặt trăng đến giờ vẫn đang di chuyển.
Nó cũng mới chỉ là điểm bắt đầu thôi.
Sau Thế Chiến II,
các trạm truyền hình mọc lên như nấm trên khắp nước Mỹ
và mọi nơi trên thế giới.
Thông điệp của Dự án Diana,
sóng FM radio, TV và ra-đa
của thế kỷ 20
đều hướng ra ngoài với tốc độ ánh sáng.
Những sự phát sóng này tạo nên một lớp vỏ sóng radio khổng lồ
mở rộng ra từ Trái Đất theo tất cả mọi hướng.
Bạn có thể nói rằng thế giới của chúng ta
đang phát xạ ra những câu chuyện.
Các tổ tiên của chúng ta khắc câu chuyện của Gilgamesh
lên những phiến đất sét,
gửi khúc anh hùng ca đó tới tương lai.
Chúng ta đã mã hóa các câu chuyện của chúng ta trong sóng radio
và phát chúng vào vũ trụ.
Chúng phủ kín khoảng cách đến một năm ánh sáng--
đó là sáu tỷ tỷ dặm--
với mỗi năm trôi qua kể từ khi chúng được gửi đi.
Chúng ta đã gửi những câu chuyện của mình ra vũ trụ
đã được 70 năm rồi.
Những luồng sóng xa nhất của những tín hiệu này
đã trôi bay qua
hàng ngàn hành tinh của các ngôi sao khác rồi.
Nếu bất cứ thế giới nào trong số này
là nhà của một nền văn minh có kỹ thuật thiên văn vô tuyến
thì có thể họ đã biết có chúng ta ở đây rồi.
Sẽ thế nào nếu các thế giới khác cũng đang gửi những câu chuyện của họ ra ngoài vũ trụ?
Kể từ năm 1960, chúng ta vẫn đã lắng nghe
để tìm kiếm các tín hiệu radio từ ngoài hành tinh
nhưng vẫn không nghe được gì hơn là một hồi chuông.
Nhưng cuộc tìm kiếm của chúng ta không liền mạch
và chỉ giới hạn trong những phần nhất định của bầu trời.
Với những gì chúng ta biết,
rất có thể chúng ta đã bỏ lỡ một tín hiệu ngoài hành tinh
khi tìm kiếm ở sai chỗ
và sai thời điểm.
Chúng ta mới chỉ lắng nghe từ một phần rất nhỏ
của các vì sao trong thiên hà chúng ta.
Và có thể còn một vấn đề khác,
chúng ta, tới một mức độ nào đó,
còn là tù nhân của chính khoảnh khắc trong thời gian của chúng ta
và của giới hạn công nghệ của chúng ta.
Phát sóng radio và sóng vô tuyến
có thể chỉ là một giai đoạn chuyển tiếp nhỏ
trong sự phát triển công nghệ của chúng ta.
Khi chúng ta tưởng tượng về những nền văn minh ngoài hành tinh
gửi các tín hiệu đến chúng ta bằng kỹ thuật thiên văn vô tuyến,
liệu chúng ta có gì khác hơn so với các thế hệ trước,
những người đã mơ đến việc cưỡi đạn đại bác để lên Mặt trăng?
Những nền văn minh chỉ cần tiến bộ hơn chúng ta một chút
ngay lúc này có thể đã chuyển sang một dạng phương thức liên lạc khác rồi,
một dạng mà chúng ta vẫn chưa khám phá
hoặc thậm chí hình dung được ra.
Thông điệp của họ có thể đang ở khắp quanh chúng ta, ngay lúc này,
nhưng chúng ta không có phương tiện để có thể tiếp nhận chúng
cũng như các tổ tiên của chúng ta
chỉ hơn một vài thế kỷ trước một chút thôi
sẽ không thể nhận ra dù là những tín hiệu radio khẩn cấp nhất
từ một thế giới khác.
Nhưng còn một khả năng khác, rắc rối hơn--
những nền văn minh, cũng như những sinh vật sống,
đều chỉ tồn tại được một thời gian trước khi tan biến
do thảm họa tự nhiên, do bạo lực,
hoặc do tự mình gây ra.
Liệu chúng ta có liên lạc được
với sự sống thông minh ngoài hành tinh
có thể sẽ phụ thuộc vào một câu hỏi quan trọng:
Đâu là tuổi thọ của một nền văn minh?
Đến thời của Enheduanna,
người đầu tiên có quyền tác giả,
văn minh đã có hơn 1000 năm tuổi.
Nhưng ngày nay, thành phố rực rỡ của bà chỉ còn là một hoang mạc khô cằn.
Điều gì đã xảy ra?
Một vấn đề là ở những cuộc chiến tranh dai dẳng
giữa những thành phố của vùng Lưỡng Hà
luôn liên tục hủy diệt những thành tựu của chính họ.
Họ tôn vinh những thành tích chiến tranh
và cuối cùng thì trở thành nạn nhân của chính nó.
Một nguyên nhân suy tàn nữa
là kiến thức kỹ thuật của họ
đã vượt quá hiểu biết của họ về tự nhiên.
Hệ thống thủy lợi thiên tài của họ, là nền tảng
cho nền văn minh vĩ đại vùng Lưỡng Hà,
đã có một kết quả không mong muốn--
những dòng nước được dẫn vào đồng ruộng của họ mỗi năm
bay hơi và để lại muối.
Qua nhiều thế hệ, lượng muối tích tụ lại dần
và bắt đầu làm chết hết hoa màu.
Và rồi, đến khoảng năm 2200 trước Công Nguyên,
không lâu sau thời kỳ của Enheduanna,
thảm họa đã đổ xuống...
một vụ hạn hán với quy mô cực lớn
tồn tại trong suốt hàng thập kỷ.
Mưa ngừng rơi, cây cối dần héo úa,
nạn đói và loạn lạc nổi lên khắp nơi
Những tộc man di xâm lược.
Những con phố của rất nhiều thành phố chất đầy xác chết.
Chỉ có một lời giải thích duy nhất:
Enlil, vị thần tối cao,
đã tức giận bởi một trong các ngôi đền của ông bị phá hủy.
Những người dân của vùng Lưỡng Hà không thể biết rằng
cũng chính đợt hạn hán đó đang hoành hành
trên khắp những nền văn minh sơ khai của Ai Cập,
Hy Lạp, Ấn Độ,
Pakistan và Trung Quốc.
Mọi thần thánh trên Trái Đất
đều hẳn đã phải rất giận dữ về điều gì đó.
Với tất cả những sự thiên tài của mình,
người dân của các nền văn minh đó
cũng không thể biết được rằng họ đang phải trải qua
một sự biến đổi khí hậu đột ngột.
3000 năm sau đó, khí hậu
sẽ lại thay đổi một lần nữa cho một nền văn minh rực rỡ,
lần này là ở Trung Mỹ.
Ở đỉnh cao của nó,
nền văn minh Maya bỗng biến mất
bị xóa sạch bởi một loạt những cuộc hạn hán kéo dài
suốt hơn một thế kỷ.
Chúng ta giờ vẫn mang trong mình
tiếng vọng của những nền văn minh đã biến mất đó,
trong ngôn ngữ và các câu chuyện thần thoại của chúng ta.
Ngày nay, chúng ta có một nền văn minh toàn cầu đơn nhất.
Nó sẽ sống được trong bao lâu?
Có vô số cách để một nền văn minh có thể chết.
Hãy bắt đầu với những cách
mà chúng ta không thể làm gì để chống lại.
Vụ nổ siêu tân tinh đó cách ta khoảng 1000 năm ánh sáng.
Nếu nó gần hơn nhiều, ví dụ...
ít hơn 30 năm ánh sáng tính từ Trái Đất,
bức xạ vũ trụ từ nó có thể xé thủng
lớp ozon bảo vệ khí quyển
và hủy diệt nền văn minh của chúng ta.
May măn cho ta, không ngôi sao nào đủ gần để hủy diệt chúng ta
có vẻ sắp nổ thành siêu tân tinh
ít nhất là trong khoảng vài trăm triệu năm tới.
Cứ mỗi vài triệu năm,
một siêu núi lửa sẽ phun trào đâu đó trên Trái Đất.
Lần cuối cùng điều đó xảy ra là 74.000 năm trước
trên hòn đảo Sumatra,
tại nơi mà ngày nay là Indonesia.
Nó thải ra đá, tro bụi và khí độc nhiều hơn hàng trăm lần
so với bất kể núi lửa nào từng được ghi chép trong lịch sử.
Lớp đá nóng chảy trào ra từ vỏ Trái Đất
đã rời miệng núi lửa này
rộng 100 kilomet
giờ trở thành một hồ nức.
Núi lửa Toba đã thải ra hơn 2500 km khối
bụi đất đá lên trời.
Gió thổi về hướng tây mang những bụi tro núi lửa đó tới Ấn Độ
nơi nó rơi xuống phủ dầy
lên toàn tiểu lục địa.
Vụ phun trào khiến tầng khí quyển trên cao đầy tràn
khí sulfur.
Hậu quả là một màn sương mù trên khắp thế giới
chặn đứng hầu hết mọi ánh sáng từ Mặt trời
chiếu xuống mặt đất trong suốt gần 5 năm.
Nó như là một ngày mây mù kéo dài suốt 5 năm vậy.
Thứ được gọi là "mùa đông núi lửa" này
giống "mùa đông hạt nhân", chỉ không có phóng xạ.
Nhiệt độ giảm xuống ở khắp nơi.
Cây cối và động vật chết cóng ngay cả ở những vùng nhiệt đới
chết với số lượng lớn.
Nhưng sự sống rất gan lỳ.
Chỉ một vài loài bị dồn tới mức tuyệt chủng.
Một trong các tổ tiên chúng ta ở trung tâm Ấn Độ
đã mài sắc lưỡi rìu đá này
trong những năm tháng trước vụ phun trào Toba.
Và lưỡi rìu đá này
là một trong số hàng chục cổ vật được tìm thấy
trong những lớp đất phía trên tàn tích của vụ núi lửa.
Điều này cho chúng ta biết là một vài người làm công cụ,
kể cả trong những khu vực bị trực tiếp ảnh hưởng bởi ngọn núi lửa,
cũng đã xoay sở để sống sót được qua thảm họa.
Nhưng dân số loài người trên toàn cầu
hẳn đã sụt giảm đáng kể trước khi phục hồi trở lại.
Nếu một vụ phun trào như thế xảy ra vào ngày mai,
nền văn minh của chúng ta sẽ bị đánh gục hoàn toàn,
mặc dù loài người vẫn sẽ sống sót.
Tôi có thể tưởng tượng được công nghệ của chúng ta
trong một vài trăm năm tới
sẽ cho phép chúng ta rút bớt
năng lượng của những vụ siêu núi lửa đang đe dọa phun trào
trước khi chúng kịp bùng nổ.
Chúng ta sau đó có thể dùng những năng lượng đó cho mục đích riêng của mình.
Cứ vài triệu năm một lần, một tiểu hành tinh nhỏ
lại va chạm với Trái Đất,
tạo ra một sự kiện thảm họa ở mức độ tương tự.
Với trình độ khoa học và côn nghệ hiện thời,
ngay lúc này chúng ta cũng đã biết cách để ngăn chặn một vụ va chạm với thiên thạch
Chúng ta có thể thấy nó đang đến từ trước hàng nhiều năm
và có thể gửi một tàu vũ trụ đến đó
để làm chệch hướng nó vào một quỹ đạo an toàn.
Với công nghệ của hàng nghìn năm sau này,
có thể chúng ta sẽ còn làm giảm được những tác động chết người
của một vụ nổ siêu tân tinh ở gần lên khí quyển của Trái Đất.
Nhưng điều gì sẽ xảy ra
khi hiểm họa với một nền văn minh là vô hình?
Khi không ai có thể thấy trước nó sẽ xuất hiện?
Bắt đầu từ Columbus,
những kẻ xâm lược từ Châu Âu lên Châu Mỹ
có một vũ khí bí mật mà chính họ cũng không biết đến.
Họ khi đó mang theo những vi khuẩn và vi-rút
của những căn bệnh chết người, ví dụ như bệnh đậu mùa,
thứ những người Châu Mỹ bản địa chưa bao giờ được tiếp xúc với.
Những người Châu Âu thích tin rằng
chính lòng dũng cảm, những vũ khí tối tân
và văn hóa thượng đẳng đã giúp họ chính phục được Tân Thế Giới.
Những kẻ chinh phục thực sự
lại là đội quân những mầm bệnh vô hình đi trước
lan truyền và giết chết chín trên mười người Anh-điêng
ở Bắc, Trung và Nam Mỹ.
Những nền văn minh lớn của Tân Thế Giới
gục ngã dưới đội quân xâm lăng là những loài vi sinh vật.
Nếu không có đội quân vô hình này,
Cortez và những người theo ông
có thể không bao giờ có cơ hội chiến thắng.
Vậy còn những nền văn minh tự mình hủy diệt mình thì sao?
Những hệ thống kinh tế của chúng ta được tạo thành
khi hành tinh này và tất cả không khí, sông ngòi, đại dương và đất đai của nó
đều có vẻ như là vô tận.
Chúng đã tiến hóa được rất lâu trước khi chúng ta nhìn thấy Trái Đất
như là sinh thể sống nhỏ bé mà nó thực sự là.
Chúng đều giống nhau ở cùng một điểm...
chúng hoạt động dựa trên lợi nhuận,
và do đó, tập trung vào những thu nhập ngắn hạn.
Những hệ thống phổ biến nhất,
bất kể tôn chỉ và lý tưởng của chúng có là gì,
đều không có một cơ chế sẵn có
để bảo vệ các con cháu của chúng ta
cho thậm chí chỉ là 100 năm sau.
chứ chưa nói đến 100.000 năm.
Về một mặt nào đấy, chúng ta đang có lợi thế hơn
là những người Lưỡng Hà cổ đại.
Không như họ, chúng ta biết điều gì đang xảy ra với thế giới của mình.
Ví dụ, chúng ta đang thải ra các khí nhà kính
vào bầu khí quyển với một tốc độ mà Trái Đất chưa từng thấy
trong suốt một triệu năm vừa qua.
Và kết luận khoa học thống nhất là
chúng ta đang làm mất cân bằng tự nhiên.
Ấy vậy nhưng nền văn minh của chúng ta có vẻ đang ở trong trạng thái cố tình muốn chối bỏ,
một dạng của tê liệt.
Có một sự thiếu liền mạch
giữa những gì chúng ta nói và những gì chúng ta làm
Có thể điều chỉnh các hành vi của chúng ta với từng thử thách
theo tôi biết, là một định nghĩa xuất sắc về trí thông minh.
Nếu trí thông minh vượt trội là niềm tự hào của giống loài chúng ta,
vậy thì chúng ta nên dùng nó,
cũng như mọi giống loài khác dùng những lợi thế đặc trưng của chúng vậy--
để giúp đảm bảo rằng con cháu của chúng được phát triển
và được truyền lại cho mãi các thế hệ tiếp sau,
và rằng nền tảng của tự nhiên giúp chúng ta sống sẽ được bảo vệ.
Trí thông minh của con người cũng không hoàn hảo, tất nhiên,
và cũng chỉ mới xuất hiện.
Sự dễ dàng trong việc nó có thể bị phỉnh lừa, bị áp đảo
hay bị hủy hoại bởi những khuynh hướng khắc nghiệt khác,
đôi lúc chính bản thân chúng đội lốt ánh sáng của lý trí,
là điều rất đáng lo ngại.
Nhưng nếu trí thông minh là thứ vũ khí duy nhất của chúng ta,
chúng ta phải học cách sử dụng nó tốt hơn.
Phải cách mài sắc nó.
Phải nhận rõ những giới hạn và khiếm khuyết của chúng ta.
Phải dùng nó như cách mèo dùng rình rập trước khi tấn công
như cách loài bọ gậy dùng ngụy trang để tự bảo vệ.
Phải làm ra các công cụ để đảm bảo sự sinh tồn của chúng ta.
Nếu chúng ta làm thế, chúng ta sẽ giải quyết được
gần như mọi vấn đề chúng ta có thể phải đối mặt
trong 100.000 năm tới.
Và giờ chúng ta đã tới địa điểm
nơi giấc mơ về sự bất tử của các tổ tiên chúng ta
và vật lý thiên văn hiện đại gặp nhau.
Những thiên hà khổng lồ hình elip
là một thứ giống như... Florida,
nơi những ngôi sao cổ nhất trong vũ trụ có thể được tìm thấy.
đây là một sao lùn đỏ,
nhỏ hơn và sáng yếu hơn Mặt trời của chúng ta.
Sao lùn đỏ cho tới giờ là loại sao phổ biến nhất trong vũ trụ.
Không giống Mặt trời của chúng ta, đã đi qua một nửa
vòng đời 10 tỷ năm của nó,
sao lùn đỏ sẽ còn tiếp tục cung cấp ánh sáng và hơi ấm
cho các hành tinh của nó trong hàng nghìn tỷ năm nữa.
Con số đó lớn hơn hàng trăm lần tuổi thọ của toàn vũ trụ.
Những sinh thể có trí thông minh sẽ làm gì
nếu họ có thời gian vĩnh hằng
để phát triển những hiểu biết của họ về vũ trụ?
Có lẽ họ sẽ học được cách mở ra những đường tắt
trên nền không-thời gian
để di chuyển giữa các thiên hà
nhanh hơn cả tốc độ ánh sáng.
Có lẽ họ sẽ tạo ra những vũ trụ hoàn toàn mới
như là các thí nghiệm nghệ thuật hoặc khoa học.
Tất nhiên không ai, hay ít nhất là không ai trên Trái Đất,
biết những người bất tử sẽ làm gì.
"Nếu một người cho phép mình được tự do tưởng tượng..."
Nhưng còn chúng ta thì sao?
Tương lai của chính chúng ta là gì?
Lịch Vũ trụ trông sẽ thế nào
trong 14 tỷ năm tiếp theo?
Nếu Lịch Vũ trụ nguyên bản
bao gồm tất cả thời gian từ lúc khai sinh vũ trụ
cho đến ngay đúng thời điểm này...
thì Lịch Vũ trụ trông sẽ thế nào
trong 14 tỷ năm tới?
Cũng giống như với Lịch Vũ trụ của quá khứ,
mỗi tháng trong bộ lịch của tương lai
bằng với một tỷ năm.
Mỗi ngày, khoảng 40 triệu năm.
Khoa học cho phép chúng ta có thể đoán trước
một số sự kiện thiên văn nhất định
trong tương lai xa xôi không tưởng--
Ví dụ, cái chết của Mặt trời.
Trong khoảng 5 tỷ năm nữa,
ngôi sao của chúng ta sẽ đốt hết khí hydro của nó--
thứ nhiên liệu hạt nhân giúp nó vận hành--
và trở thành một sao khổng lồ đỏ.
Tôi biết nghe có vẻ bi quan,
nhưng nếu chúng ta sử dụng trí thông minh của mình, các hậu duệ của chúng ta
của tương lai xa xôi đó sẽ từ lâu rời khỏi
những thế giới đã mất của Mặt trời.
Ai biết được?
Những sự kiện của con người bao gồm quá nhiều biến động,
quá nhiều điều không thể nói chắc
để đưa ra được những phát biểu khoa học chắc chắn về tương lai của chúng ta.
Nhưng chúng ta vẫn có thể ước mơ.
Thời đại vàng tiếp theo của thành tựu nhân loại
sẽ bắt đầu ngay bây giờ và ở đây--
Ngày đầu năm mới trên tấm Lịch Vũ trụ tiếp theo.
Trong một phần mười giây đầu tiên,
chúng ta khắc ghi hình ảnh chấm tròn xanh mờ nhạt vào trong tim
và học cách chia sẻ thế giới nhỏ bé này với nhau.
Chiếc động cơ đốt trong cuối cùng
được đặt vào trong bảo tàng
khi tác động của biến đổi khí hậu đã bị đảo ngược và chấm dứt.
Một phần năm giây đầu tiên của tương lai này
mọi người sẽ không còn chết do đói nghèo nữa.
Hành tinh giờ là một sinh thể hoàn toàn tự dưỡng, liên lạc đa chiều.
Một nửa giây kể từ bây giờ,
các núi băng ở hai cực sẽ được phục hồi
như chúng vốn có ở thế kỷ 19
và dự báo thời tiết là mát mẻ và dễ chịu
trong suốt một phút rưỡi vũ trụ sau đó--
40.000 năm.
Khi đến lúc chúng ta đã sẵn sàng để định cư
lên ngay cả hệ hành tinh gần chúng ta nhất,
chúng ta sẽ đã thay đổi rất nhiều.
Chỉ đơn giản chuyến hành trình qua chừng đó thế hệ
sẽ làm thay đổi chúng ta.
Nhu cầu cần thiết sẽ thay đổi chúng ta.
Chúng ta là một giống loài có thể thích nghi.
Chúng ta sẽ không phải những người sẽ chạm đến Alpha Centauri
và các hệ sao xung quanh đó
trên những con thuyền Noah vũ trụ của chúng ta.
Đó sẽ là một giống loài rất giống chúng ta,
nhưng với nhiều điểm mạnh và ít điểm yếu của chúng ta hơn,
tự tin hơn, biết nhìn xa trông rộng hơn,
giỏi giang hơn và thông thái hơn.
Dù với tất cả những thất bại của chúng ta,
với tất cả những khiếm khuyết và giới hạn của chúng ta,
con người chúng ta có khả năng làm được những điều vĩ đại.
Liệu những kỳ quan gì, không thể mơ tới được trong thời chúng ta,
mà chúng ta sẽ đạt được trong một thế hệ tiếp theo...
và tiếp theo nữa?
Liệu giống loài di cư chúng ta sẽ đi xa đến đâu
vào điểm cuối của thế kỷ này?
và của thiên niên kỷ này?
Những hậu duệ xa xôi của chúng ta,
được phân tán an toàn trên những thế giới xa xôi,
trải khắp hệ mặt trời và xa hơn nữa,
sẽ được thống nhất bởi di sản chung của họ
bởi tình cảm mà họ dành cho hành tinh quê hương,
và bởi nhận thức rằng, bất kể các sự sống khác có là gì,
những con người duy nhất trên toàn bộ vũ trụ
đã đến từ Trái Đất.
Họ sẽ ngước mắt lên và cố để tìm
chấm xanh nhạt trên bầu trời đó.
Họ sẽ kinh ngạc trước sự yếu đuối đến đâu
của nơi đã từng ký thác toàn bộ tiềm năng của chúng ta,
sự mỏng manh đến đâu của thủa sơ khai của chúng ta,
sự nhỏ bé đến đâu của sự bắt đầu của chúng ta,
và bao nhiêu dòng sông chúng ta đã phải vượt qua
trước khi chúng ta tìm thấy đường của mình.